قرارداد عدم افشای اطلاعات

صاحبان کسب و کارها ـ از تجار و اصناف جزء تا کارخانجات تولیدی ـ هر یک به تناسب فعالیت­های خود دارای مجموعه­ ای از اسرار تجاری مربوط به کسب و کار خود می باشند. این اطلاعات تا زمانی که افشاء نشده اند، موفقیت کسب و کار را تضمین می­کنند. اطلاعات و اسرار هر کسب و کار شامل هویت فروشندگان مواد اولیه، هویت مشتریان و یا فرمول تولید محصول و ایده­های نو برای تبلیغ، بازاریابی و توسعه تجارت و فعالیت اقتصادی در یک حوزه خاص می­باشد.

با این حال شرکت های تجاری و بازرگانان در بسیاری از مواقع برای پیشبرد اهداف تجاری­شان ناگزیر هستند، برخی از اسرار تجاری­ را در طول فعالیت اقتصادی با افراد دیگری ـ مانند کارمندان شرکت و یا هنگام برون سپاری انجام قسمتی از  پروژه­ها در قالب همکاری ـ در میان بگذراند. از طرفی اشتراک گذاری اسرار و اطلاعات تجاری، احتمال دسترسی رقبای تجاری به اطلاعات با اهمیت را افزایش می دهد. در این موارد انعقاد قرارداد عدم افشای اطلاعات می­تواند تدبیر کاربردی برای حفظ اسرار تجاری باشد.

در این مقاله به بررسی قراردادهای عدم افشای اطلاعات به زبان ساده پرداخته شده و در آخر لینک دانلود نمونه قرارداد عدم افشای اطلاعات در اختیار کارآفرینان و فعالین تجاری ـ اقتصادی قرار  می­گیرد.

توافقنامه عدم افشای اطلاعات (Non-Disclosure Agreement)

قراردادی است که طی آن شخص حقیقی ـ مانند کارآفرین و صاحب کسب و کار ـ و یا شخص حقوقی ـ مانند شرکت تجاری یا کارخانه و کارگاه تولیدی ـ به دلایل مختلفی از جمله پیشبرد مقاصد تجاری و توسعه فعالیت اقتصادی، بخشی از اطلاعات و اسرار با اهمیت تجاری خود را در اختیار اشخاصی در داخل مجموعه اقتصادی و یا خارج از آن قرار می­دهد، به صورتی که آن اشخاص نتوانند آن اطلاعات محرمانه را به سایر افراد انتقال داده و یا از آن­ها استفاده شخصی نمایند.

بنابراین با انعقاد قرارداد عدم افشای اطلاعات طرف مقابل قرارداد با برخی از محدودیت­ها از جمله کپی برداری، استفاده شخصی، نسخه برداری و تهیه فایل پشتیبان یا افشای اطلاعات موضوع قرارداد مواجه می شود و با توجه به مفاد قرارداد تنظیمی فی مابین، یا به طور کلی از ارائه آن­ها به اشخاص ثالث ممنوع شده و یا صرفاً با کسب اجازه از مالک اطلاعات محرمانه می­تواند در برخی موارد اقداماتی را با محوریت اطلاعات تجاری انجام دهد.

چنانـچه که از واژه قـرارداد بر می­ آید، رعایت اصول کلی تنظیم قرارداد در تنظیم توافق­نامه عدم افشای اطلاعات نیز ضروری است.

قرارداد عدم افشای اطلاعات در مواردی به کار گرفته می شود که شخصِ دارای اطلاعاتِ محرمانه،  کارمند یا کارگرانی را جهت انجام امورات شرکت یا مجموعه تجاری استخدام می کند. اگرچه همه کارمندان و یا کارگران شرکت تجاری و یا کارخانجات به تمامی اطلاعات تجاری محل اشتغال خود دسترسی ندارند؛ اما بهتر است مدیران مجموعه­های اقتصادی وسواس بیشتری نسبت به این موضوع داشته باشند. چرا که امروزه در تمامی حوزه ­ها به ویژه عرصه اقتصادی، اطلاعاتی نظیر ایده ­های نوین بازاریابی، استراتژی­های فروش محصولات، هویت مشتریان، همکاران و … از اهمیت بالایی برخوردار هستند و افشای آن اطلاعات و دسترسی رقبای تجاری به آن­ها ممکن است، فعالیت تجاری اقتصادی را با ضرر و زیان­های غیر قابل جبرانی روبرو کند.

از طرفی کارآفرینان و گروه­های استارت آپ ـ که با صرف انرژی و هزینه­ های قابل توجهی ـ ایده­ های تجاری بکر خلق کرده اند، ناگزیرند برای طراحی و پیاده سازی با افرادی مانند سرمایه گذاران و یا مجموعه های تخصصی که عهده دار انجام قسمتی از پروژه مد نظر هستند، همواره با سرقت ایده ها مواجه می باشند.

بنابراین بکارگیری قرارداد عدم افشای اطلاعات فیمابین کارکنان مجموعه اقتصادی و یا هنگام عقد انواع قراردادهای همکاری و برون سپاری، از درز اطلاعات به خارج از مجموعه اقتصادی و یا سرقت ایده های تجاری ناب جلوگیری کرده و در صورت وقوع آن می توان با استناد به قرارداد عدم افشای اطلاعات افراد متخلف را به جبران خسارت وارده ملزم نمود.

قرارداد عدم افشای اطلاعات را می­توان با دو گروه عمده از افراد منعقد کرد. گروه اول افرادی که با عناوین مختلفی از جمله حسابدار و حسابرس، کارپرداز، کارگر و … در داخل مجموعه اقتصادی مشغول به کار می باشند. هر یک از این افراد به واسطه وظایفی که بر عهده دارند، همواره به بخش­ هایی از اطلاعات با اهمیت مجموعه اقتصادی دسترسی داشته و ممکن است در برخی مواقع مورد تهدید و تطمیع واقع شده و اسرار تجاری کسب و کار محل اشتغال خود را نزد رقبای تجاری مجموعه اقتصادی افشاء کنند.

گروه دوم افراد متخصص و یا سرمایه گذارانی هستند که به واسطه تخصص و سرمایه در انجام قسمتی از فعالیت­های مجموعه اقتصادی با آن همکاری و یا مشارکت دارند. این دسته نیز به دلایلی از جمله توجیه سرمایه گذاری و مشارکت و … از بخش عمده اطلاعات با ارزش مجموعه تجاری با خبر می­شوند. بنابراین ممکن است افرادی با سوء نیت در پوشش سرمایه گذار و یا سایر عناوین مشابه اقدام به جلب اعتماد مالکین یا مدیران مجموعه اقتصادی کرده و پس از دسترسی به اطلاعات محرمانه به بهانه­ های واهی از ادامه همکاری منصرف شده و آن اطلاعات را در راستای فعالیت های تجاری خود استفاده کنند.

بدیهی است که زمان انعقاد قرارداد عدم افشای اطلاعات با کارمندان و کارگران مجموعه اقتصادی همزمان با استخدام آن ها می­باشد و اگر چنین قراردادی تا به حال منعقد نشده، بهتر است، مدیران مجموعه­ های اقتصادی برای حفاظت از اطلاعات محرمانه خود با همه کارکنان مجموعه توافق­نامه عدم افشای اطلاعات را امضاء کنند.

در مورد دسته دوم، مناسب­ترین زمان برای انعقاد توافق­نامه عدم افشای اطلاعات، قبل از انجام هر گونه مذاکره و تبادل اطلاعات برای توضیح حدود همکاری و اهداف آن می باشد.

توافق­نامه عدم افشای اطلاعات (NDA) با عناوین دیگری نیز نظیر:

  • توافق­نامه محرمانگی(Confidentiality Agreement)
  • توافق­نامه افشای اطلاعات محرمانه(Confidential Disclosure Agreement)
  • توافق­نامه رازداری( Secrecy Agreement)

بین حقوقدانان و برخی از مجموعه­های استارت آپ و کار آفرینان مطرح می‌شود.

البته لازم به توضیح است که توافق­نامه اطلاعات مالکانه ( Proprietary Information Agreement) اندکی با عناوین ذکر شده تفاوت دارد. اما به طور کلی می­توان آن را نیز از خانواده قراردادهای عدم افشای اطلاعات محسوب کرد.

توافق­نامه عدم افشای اطلاعات امکان انعقاد به دو صورت یک جانبه و دو جانبه را دارد، اگرچه توافق یک جانبه شایع­تر و مناسب کارآفرینان و مجموعه­های استارت آپ است. در توافق یک جانبه، یکی از طرفین اطلاعات تجاری خود را در اختیار طرف دیگر قرار داده و طرف مقابل، متعهد می شود که آن اطلاعات را نزد دیگران افشاء نکند.

در توافق دو جانبه، هر دو طرف قرارداد اطلاعاتی را در اختیار یکدیگر قرارداده و هر دو متعهد می­شوند که اطلاعات طرف مقابل را با اشخاص ثالث به اشتراک نگذارند. به عبارت دیگر توافق دو جانبه عدم افشای اطلاعات در مواقعی استفاده می‌شود که هر دو طرف دارای اطلاعات محرمانه تجاری بوده و قصد به اشتراک گذاری آن را با طرف مقابل دارند.

قرارداد عدم افشای اطلاعات
قرارداد عدم افشای اطلاعات، توافقنامه عدم افشای اطلاعات، حقوق شرکتهای تجاری

ضمانت اجرای قرارداد عدم افشای اطلاعات

ضمانت اجرای قراردادهای عدم افشای اطلاعات در صورت عدم ایفای تعهدات قراردادی، قطع همکاری ـ فسخ قرارداد اصلی مانند قرارداد تأمین سرمایه ـ و پیش بینی جبران خسارات وارده از سوی طرف متخلف قرارداد است. نحوه و میزان جبران خسارت بستگی به توافقات طرفین و مفاد قرارداد دارد. چنانچه که در سایر قراردادها نیز می توان تعیین میزان خسارت را بر عهده مرجع حل اختلاف اعم از نهاد داوری و یا مراجع قضایی صالح گذاشت؛ در قراردادهای عدم افشای اطلاعات نیز این امر میسر است.

اما با توجه به پیچیدگی­ های منحصر به فرد این نوع توافق نامه­ ها، بکارگیری از ساختار وجه التزام در قرارداد عدم افشای اطلاعات توصیه می شود. چرا که مراجع حل اختلاف مذکور در سطور فوق شاید توانایی تعیین ارزش ریالی اطلاعات تجاری را ـ به خصوص در مواردی که آن اطلاعات مربوط به کسب و کار بدیع و نوآورانه ای است ـ نداشته باشند.

به طور کلی و به زبان ساده، جبران خسارت به وسیله ذکر وجه التزام در قرارداد، به این شکل است که طرفین مبلغ معینی را در قرارداد درج می­کنند تا در صورت تخلف از مفاد قرارداد و اثبات آن در مراجع حل اختلاف، طرف متخلف مکلف و ملزم به پرداخت آن مبلغ خواهد شد. در این صورت مدیران مجموعه اقتـصادی می­توانند رأساً اطلاعات محرمانه و اسرار تجاری خود را ارزش گذاری کرده و میزان خسارت وارده ناشی از افشای آن اطلاعات را هنگام عقد قرارداد مشخص کنند.  

با توجه به اینکه عبارت «اطلاعات» عنوان کلی است و ذکر آن در قرارداد موجب برخی ابهامات و اختلافات ناشی از تفسیر قرارداد می­شود، لذا ضروری است که در قرارداد عدم افشای اطلاعات، اطلاعات دارای وصف محرمانگی باید به صورت واضح و صریح در قرارداد درج شود.

اطلاعات تجاری بسته به ماهیت آن ممکن است به صورت فیزیکی و بر روی اسناد و مدارک و یا به صورت دیتا بر روی سی دی و یا فضای مجازی در اختیار طرف مقابل قرارگیرد. آنچه که اهمیت دارد، طبقه بندی اطلاعات محرمانه و ذکر صریح عناوین و مصادیق اطلاعات محرمانه­ای که در اختیار طرف متعهد به عدم افشا ضروری است.

به طور کلی اطلاعاتی مانند اطلاعات مربوط به مراودات تجاری، استراتژی­های تجاری، داده­ های فنی و مهارتی، طرح­ها، یادداشت­ها، نقشه­ ها و ترسیمات راهبردی تجاری طرف اول نسبت به آینده، آمار و ارقام، نمودارها، تصاویر، جداول، داده‌هایی که در اثر تحقیقات یا نظرسنجی یا بازخوردها بدست آمده، برنامه­ ها و نرم افزارها، اختراعات، ایده­ ها، ابزارها، اسناد قراردادی و حقوقی، نظریه­ها، اطلاعات هویتی فروشندگان مواد اولیه و مشتریان، آزمایش­ها، اطلاعات مربوط به نتایج بازاریابی، اسرار تجاری و عناوین محصولات عرضه نشده، ایده­های تبلیغاتی، مشخصات فنی کارگاه یا محل فعالیت، طرح­های اقتصادی و هویت سرمایه گذاران و دیگر امور فنی، مالی و تجاری از قبیل اطلاعات مالی شامل میزان فروش، قیمت­های خرید و فروش محصولات، هزینه‌های جاری، سود و زیان و همچنین در مواردی مانند تأمین سرمایه گروه های استارت آپ، طراحی و پیاده سازی وبسایت و اپلیکیشن، ایمیل­ها، سورس­ها و کدها، دسترسی‌های کاربری به پنل‌های نرم‌افزاری، تجربیات خاص و دانش و مهارتی که در اثر اجرا یا ساخت محصولات جدید به دست‌آمده، آمارهای کاربری مثل تعداد، بازدید و … همه می‌توانند شامل قرارداد عدم افشای اطلاعات باشند.

با کلیک بر روی لینک زیر می­توانید نمونه قرارداد عدم افشای اطلاعات (یک جانبه) را دانلود و استفاده کنید.

برای تنظیم قرارداد عدم افشای اطلاعات ـ اختصاصی کسب و کار خود ـ و مشاوره و راهنمایی بیشتر با ما تماس بگیرید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *